Vật báu của người chăn dê

Ngày xưa, có một người chăn dê nghèo khổ ở trong một cái hang động. Chiếc gậy của người chăn dê già để lại là vũ khí phòng thân của anh ta, hình bóng chẳng rời mỗi ngày đi chăn dê. Anh ta còn có một tấmda dê, ban ngày dùng làm áo khoác, ban đêm trải ra làm đệm, trở thành đồ dùng thân thiết nhất của anh ta.

Người chăn dê trẻ tuổi không hề được đi học, nhưng còn thông minh hơn cả những người được đi học, do anh ta hiểu biết sâu sắc tập tính của mọi loài dã thú trong rừng, thuộc những thói quen sinh hoạt của mỗi loài côn trùng ở trong bụi cỏ lá cây. Anh ta cảm nhận được niềm vui sướng trong tiếng hát lảnh lót của những con chim. Ngẩng đầu nhìn trời xanh, ngắm đám mây trắng bay bay, phán đoán được hướng gió, xác định được thời gian và những khu vực có mưa. Giới tự nhiên là sách học khoa học của anh. Anh là người hiểu thế giới xung quanh hơn bất cứ ai khác.

Người chăn dê mỗi ngày đều đi chăn dê, cùng bạn hữu vui vẻ gặp gỡ ở bãi chăn thả, có nhiều bạn tốt cùng chia ngọt sẻ bùi, hoạn nạn có nhau.

Thời gian cứ trôi đi, dần dà những người ở trên thành phố cũng biết tiếng của người chăn dê ấy. Gặp điều gì khó khăn, buồn phiền, họ cũng tìm tới, thỉnh cầu anh ta giúp đỡ. Anh bình tĩnh nghe rồi nêu ra những cách giải quyết sáng suốt, khiến mọi người tới với anh đều thoả mãn khi trở về. Không lâu sau, tên của người chăn dê đó cũng truyền tới tai Quốc vương.

Quốc vương là người sáng suốt, thương yêu những người bình dân, đặc biệt chú ý tìm những người tài năng để giao quản lý công việc quốc gia. Ông ta nghe được những lời tán dương về người chăn dê, quyết định đi một chuyến khảo sát tận nơi xem thật đó là người thông minh, lương thiện như mọi người truyền tụng hay không.

- San! Chuẩn bị cho ta một bộ quần áo cũ và cái bị! - Quốc vương bảo người hầu thân cận nhất.

San biết rằng Quốc vương đi thị sát dân tình, thường đóng vai người nghèo khổ, cho nên không hỏi gì nhiều, lập tức chuẩn bị theo ý Quốc vương. Quốc vương thay xong quần áo, xách bị thức ăn, rồi cưỡi lừa xuất phát.

Quốc vương cưỡi lừa đi mãi, đi mãi, cuối cùng tới một bãi cỏ rộng rãi, đẹp đẽ, có đàn dê lặng lẽ gặm cỏ. Người chăn dê trẻ tuổi đang nằm trong bóng cây, nhìn thấy một cụ già ăn mặc rách rưới, cưỡi lừa đi tới thì vội vàng đứng dậy nghênh đón.

- Chúc cụ già đi đường bình an. Chắc là cụ đói rồi. ở đây tôi có sữa chua và nước suối trong. Xin mời nghỉ ngơi một chút. Nhìn bụi bặm trên quần áo, hẳn là cụ đi từ xa tới.

Người chăn dê vừa nói vừa trải ra tấm da dê.

Quốc vương cười và ngồi xuống, lấy bánh ngô ra. Người chăn dê đưa lại sữa chua và nước suối. Sau đó, Quốc vương nêu một số câu hỏi và lắng nghe người chăn dê giải đáp. Họ vui vẻ trò chuyện, say sưa tới nỗi mấy tiếng đồng hồ qua đi mà chẳng biết. Quốc vương cảm thấy kinh ngạc và thán phục về tri thức uyên bác và cách nói năng chân thành, thuần phác của người chăn dê. Quốc vương đứng lên cười và nói:

- Cảm tạ người đã tiếp đãi. Tôi là một kẻ lang thang nghèo khổ, còn phải tiếp tục lên đường.

Người chăn dê cung kính hướng về Quốc vương nói:

- Quý khách từ xa xôi tới cùng tôi trò chuyện, cử chỉ và ý tứ cho thấy quý khách không phải là một người lang thang. Lẽ nào thần dân của quý khách chẳng phải đang được nói chuyện với Quốc vương?

Quốc vương nghe vậy liền nắm lấy một tay của người chăn dê, nói:

- Thật đáng khen cho đôi mắt trí tuệ! Ta đang nói chuyện với thần dân trí tuệ nhất. Ta phong cho khanh làm trưởng quan ở tất cả thôn trang mà đàn dê này đi qua.

Từ đó người chăn dê rời khỏi hang động, bỏ đi chiếc roi, cởi bỏ tấm da dê ra, tới ở tại một toà nhà có vườn ao, có kẻ hầu người hạ. Có lúc anh cũng mặc quần áo sang trọng, cưỡi tuấn mã cao, to tới thị sát ở khắp vùng anh ta cai quản. Phía sau anh ta bao giờ cũng có lạc đà và lừa thồ hành lý cùng các vật dụng.

Thoạt đầu thì những người nông dân rất phấn khởi. Mỗi lần gặp gỡ, họ đều quây lấy người chăn dê để trò chuyện, thổ lộ tâm can. Người chăn dê đối với họ vẫn chan hoà, thân thiết, quan tâm tới mọi chuyện. Nhưng rồi mọi người dần dần không tín nhiệm người chăn dê nữa bởi phát hiện anh ta dù đi đâu đằng sau vẫn có một con lạc đà thồ một chiếc hòm sắt được khoá chặt bằng hai chiếc khoá to.

"Dùng chiếc hòm sắt ấy để làm gì?" Mọi người bắt đầu bàn tán lung tung.

- Vì sao lại phải khoá bằng hai chiếc khoá? Phải chăng bên trong có vật báu gì?
Lại có người nói:

- Cũng có thể bên trong chứa tiền thuế mà chúng ta giao nộp!

Người thứ ba nói:

- Thế thì không thật thà! Tiền thuế thì phải nộp cho Quốc vương, lẽ nào trưởng quan lại khấu chiết một phần làm của riêng?

Thế là trong mắt, trong lòng mọi người, người chăn dê thành thực xưa kia biến thành một kẻ tham quan, ô lại. Mọi người bắt đầu xa lánh anh ta.

Tiếng lành đồn xa, tiếng xấu cũng đồn xa, Quốc vương không lâu sau cũng nghe nói về hành vi tham nhũng của người chăn dê, nhưng lại không để tâm do tự tin về nhận xét tốt của mình đối với người chăn dê. Nhưng những tin tức xấu càng truyền tới nhiều khiến cuối cùng Quốc vương cũng sinh nghi và bực bội.

- San! Mang lại cho ta áo bào sang trọng nhất, chuẩn bị ngay tuấn mã. Lần này ta cần xuất phát với nghi lễ sang trọng nhất! - Quốc vương ra lệnh.

Mọi người đã sẵn sàng. Quốc vương phi thẳng tới người chăn dê đảm nhiệm công việc của một trưởng quan. Một đoàn pháp quan quý tộc tháp tùng hai bên tả, hữu.
 

Không lâu sau Quốc vương nhìn thấy một đội người ngựa đang phi tới. Hoá ra người chăn dê đưa những tuỳ tòng tới nghênh đón Quốc vương, phía sau anh ta vẫn là một con lạc đà thồ chiếc hòm sắt.

Người chăn dê cung kính đứng trước Quốc vương nói lời hoan nghênh Quốc vương tới thị sát. Nhưng Quốc vương tỏ ra lạnh nhạt, nghiêm trang hỏi:

- Khanh đảm nhiệm trưởng quan chưa lâu, nhưng đã bao lời bàn tán, dị nghị về khanh. Khanh đã làm điều gì? Khanh lẽ nào trở thành kẻ cướp tàn bạo của người nghèo?

Người chăn dê cung kính, nói với Quốc vương:

- Bệ hạ! Những lời đồn đại về hạ thần, hạ thần cũng đã nghe được. Nhưng hạ thần không làm một việc gì phải lại huấn thị của Bệ hạ, hoặc là vi phạm đạo đức làm người!

Quốc vương cả giận, quát:

- Đúng thế không? Sự thực đang ở trước mắt kia. Lạc đà ở sau khanh đang thồ cái gì vậy? Mở ngay chiếc hòm sắt ra!

Người chăn dê nghe xong như đã hiểu ra tất cả. Anh lập tức bước tới trước lạc đà, khẽ vỗ vỗ vào nó một cái. Lạc đà quỳ xuống. Sau đó anh ta lấy chiếc chìa khoá sắt dắt ở sau thắt lưng, mở chiếc hòm sắt ra.

Các đại thần, pháp quan quý tộc đều xúm lại xem. Ngay Quốc vưng cũng nhướng người lên xem xem trong chiếc hòm sắt chứa báu vật gì. Nhưng mọi người chỉ tỏ nỗi thất vọng và kinh ngạc, nhanh chóng tản ra. Trong chiếc hòm sắt, ngoài tấm da dê chẳng hề có thứ gì cả.

Người chăn dê bưng tấm da dê bước tới trước mặt Quốc vương, nói:

- Tấm da dê này là người bạn đã đồng cam cộng khổ cùng với hạ thần, cũng là báu vật duy nhất của hạ thần. Tuy Bệ hạ giao cho làm trưởng quan, nhưng không phút giây nào hạ thần quên mình là một người chăn dê nghèo khổ, từng sống lang thang trong hang động. Niềm hạnh phúc lớn nhất, nguyện vọng lớn nhất của hạ thần là giải trừ khó khăn, lo âu của dân. Tấm da dê này luôn nhắc nhở hạ thần không được quên nhiệm vụ của mình. Giả sử có một ngày nào có người muốn hạ thần trở về với rừng sâu, thì hạ thần sẽ khoác lên thân mình tấm da dê đó!

Quốc vương nghe xong, bất giác ứa ra dòng nước mắt nóng hổi. Quốc vưng xuống ngựa, nắm lấy bàn tay của người chăn dê trung thực đó, nói:

- Ôi trưởng quan trí tuệ nhất! Từ nay về sau trẫm tín nhiệm khanh, phong khanh làm quan tối cao của quốc gia!

Thế là người chăn dê trở thành người có địa vị tối hiển hách của vương quốc, nhưng anh ta trước sau vẫn không bao giờ quên vì dân tạo phúc, và cho tới chết vẫn một mực giữ gìn, mang theo tấm da dê cũ kỹ ấy.